Yapay Zekâ Nedir? Temel Kavramlar ve Uygulama Alanları

Yapay Zekâ Nedir?

Yapay Zekâ (AI — Artificial Intelligence), bilgisayar sistemlerinin normalde insan zekâsı gerektiren görevleri yerine getirme yeteneğidir. Öğrenme, muhakeme, problem çözme, algılama ve dil anlama gibi bilişsel fonksiyonları kapsar.

1956 yılında John McCarthy tarafından ortaya atılan bu kavram, günümüzde teknoloji dünyasının en hızlı gelişen alanlarından biri haline gelmiştir.

Yapay Zekâ Türleri

1. Dar Yapay Zekâ (Narrow AI)

Belirli bir göreve odaklanmış yapay zekâdır. Günümüzde kullandığımız tüm AI sistemleri bu kategoridedir:

• Siri, Alexa: Sesli asistanlar
• Google Çeviri: Dil çevirisi
• Netflix önerileri: İçerik tavsiye sistemi
• Tesla Autopilot: Otonom sürüş

2. Genel Yapay Zekâ (AGI)

İnsan gibi her türlü entelektüel görevi yerine getirme yeteneğine sahip yapay zekâdır. Henüz geliştirilmemiştir, ancak araştırma yoğun şekilde devam etmektedir.

3. Süper Yapay Zekâ (ASI)

İnsan zekâsını her alanda aşan, varsayımsal bir yapay zekâ seviyesidir. Şu an tamamen teorik bir kavramdır.

Makine Öğrenmesi ve Derin Öğrenme

Makine Öğrenmesi (Machine Learning)

AI'nın bir alt dalı olan makine öğrenmesi, sistemlerin açıkça programlanmadan veriden öğrenmesini sağlar:

Derin Öğrenme (Deep Learning)

Yapay sinir ağlarını kullanan derin öğrenme, makine öğrenmesinin en güçlü alt alanıdır. Görüntü tanıma, doğal dil işleme ve otonom araçlar gibi karmaşık görevlerde kullanılır.

# Basit bir sinir ağı örneği (PyTorch)
import torch
import torch.nn as nn

class SimpleNN(nn.Module):
    def __init__(self):
        super().__init__()
        self.layers = nn.Sequential(
            nn.Linear(784, 128),
            nn.ReLU(),
            nn.Linear(128, 64),
            nn.ReLU(),
            nn.Linear(64, 10)
        )
    
    def forward(self, x):
        return self.layers(x)

Günlük Hayatta Yapay Zekâ

• Sağlık: Hastalık teşhisi, ilaç keşfi, tıbbi görüntüleme
• Finans: Dolandırıcılık tespiti, algoritmik ticaret, kredi skorlama
• E-ticaret: Kişiselleştirilmiş öneriler, fiyat optimizasyonu
• Ulaşım: Otonom araçlar, trafik optimizasyonu
• Eğitim: Adaptif öğrenme platformları, otomatik değerlendirme

Yapay Zekânın Geleceği

AI teknolojisi hızla ilerlemektedir. GPT, DALL-E, Gemini gibi büyük dil modelleri, yapay zekânın ne kadar güçlü olabileceğini göstermektedir. Önümüzdeki yıllarda AI, hemen her sektörü dönüştürmeye devam edecektir.

💡 Önemli: Yapay zekâ bir araçtır. Etik kullanımı ve sorumlu geliştirilmesi, teknolojinin topluma fayda sağlaması için kritik öneme sahiptir.